Noregur hækkar hvalveiðikvótann fyrir árið 2026
Sjávarútvegsráðherra Noregs, Marianne Sivertsen Næss
Norski sjávarútvegsráðherrann hefur tilkynnt að hrefnuveiðikvóti fyrir árið 2026 verði hækkaður um 235 dýr frá fyrra ári og verði því alls 1.641 hrefna.
Aukning kvótans er skýrð með því að ónýttur kvóti frá fyrri árum hafi verið fluttur á milli ára, þrátt fyrir að nýting kvótans hafi verið lítil undanfarin ár.
Árið 2025 tóku 10 hrefnuveiðiskip þátt í veiðunum í Noregi og veiddust þá 429 dýr af 1.406 leyfilegum hrefnum, sem jafngildir um 30,5% nýtingu á aflakvótanum.
Svipuð þróun var árið þar á undan. Þá var kvótinn hækkaður um 249 dýr, en árið 2024 veiddust aðeins 415 dýr af 1.157 leyfilegum hrefnum, eða um 35,8% af leyfðum afla.
Í rökstuðningi sínum fyrir áframhaldandi hvalveiðum vísar ráðherrann meðal annars til þess að hrefnur neyti mikils magns af fiski og hafi þannig áhrif á vistkerfi sjávar. Jafnframt er bent á að hvalveiðar stuðli að því að ná sjálfbærnimarkmiðum Sameinuðu þjóðanna, meðal annars með því að auka neyslu sjávarfangs. Þessi rök hafa þó verið umdeild og ekki studd samhljóða niðurstöðum innan alþjóðlegs vísindasamfélags.
Arngrímur Arnarson ráðinn nýr safnstjóri Hvalasafnsins
SEA LIFE Trust kynnir áætlun fyrir Litlu Grá og Litlu Hvít á Íslandi
SEA LIFE Trust hefur kynnt nýtt velferðarmiðað verkefni á Facebooksíðu stofnunarinnar, sem ætlað er að undirbúa mjaldrana Litla Grá og Littla Hvít fyrir endurkomu í Klettsvík á Heimaey í Vestmannaeyjum.
Áætlunin byggir á vandlega skipulagðri og stigvaxandi nálgun þar sem velferð dýranna er í fyrirrúmi, enda er ekki unnt að flýta flutningi þeirra í varanlegt líf í víkinni. Ferlinu er því skipt í viðráðanleg skref sem laga sig að hegðun, sjálfstrausti og viðbrögðum mjaldranna við nýju umhverfi.
Sem hluti af áætluninni eru Litla Grá og Litla Hvít hvött til að sýna náttúrulega hegðun og smám saman kynnast þeim skynáreitum sem þau munu upplifa í víkinni, þar á meðal veðurskilyrðum og öðrum náttúrulegum áreitum. Markmiðið er að efla bæði líkamlegt og andlegt þol þeirra.
Áætlunin er í stöðugum gangi og gerir hverjum mjaldri kleift að þróast á sínum eigin hraða með langtímavelferð að leiðarljósi. Með hverju skrefi eykst aðlögunarhæfni þeirra og sjálfstraust, sem undirbýr þau fyrir líf í náttúrulegu strandsvæði.
SEA LIFE Trust stefnir að því að Litla Grá og Litla Hvít geti að fullu aðlagast lífi í Klettsvík árið 2026, sem markar næsta áfanga í þróun fyrsta opna hafsvæðisathvarfs heims fyrir mjaldra.
Mjaldrarnir komu fyrst til landsins í Júní 2019 alla leið frá Kína og illa hefur gengið að aðlaga þá að lífi í Klettsvík. Þeim hefur því að mestu verið haldið í innilaug stofnunarinnar.
Hvalasafnið auglýsir eftir nýjum safnstjóra
Hvalir auka frumframleiðslu hafsins – Ný rannsókn á vegum Havforskningsinstituttet
Rannsóknin sýnir að hvalirnir koma næringarefnum til skila með þvagi og seyru, sem hjálpar plöntusvifi að vaxa og tryggir þannig betra grunnfóður fyrir fæðukeðjuna. Plöntusvif eru frumframleiðendur í fæðuvef hafsins og því mikilvægir heilsu sjávar.
Þetta undirstrikar mikilvægi hvala í fæðuvefnum – og um leið mikilvægi þeirra rannsókna sem stundaðar eru á hvölum og þeirri fræðslu sem Hvalasafnið á Húsavík sinnir.
Fleiri hvalrekar á Norðurlandi
Tvær fullvaxta andarnefjur (Hyperoodon ampullatus) rak á land í Öxarfirði í gærkvöldi, við Lónsós í landi Auðbjargarstaða.
Starfsmaður Hvalasafnsins á Húsavík, Garðar Þröstur Einarsson, fór á vettvang ásamt Dr. Charla Basran frá Rannsóknarsetri Háskóla Íslands. Þá voru einnig viðbragðsaðilar frá Lögreglunni á Norðurlandi eystra og Björgunarsveitinni Garðari mættir á staðinn.
Samkvæmt upplýsingum frá lögreglu barst tilkynning um hvalreka um klukkan 19:00. Viðbragðsaðilar voru þegar kallaðir út og opinberir aðilar látnir vita. Þegar að var komið voru dýrin enn á lífi, en létust skömmu síðar.
Við athugun kom í ljós að um var að ræða tvö fullvaxta karldýr. Rannsóknarnemi frá Háskóla Íslands gat staðfest að sömu einstaklingar hefðu sést í sumar í Skjálfandaflóa.
Ekki liggur fyrir hvað olli strandinu. Síðar í dag mun starfsfólk Rannsóknarseturs Háskóla Íslands, í samstarfi við Hafrannsóknastofnun, framkvæma sýnatökur til að afla frekari upplýsinga.
Hvalreki í Skjálfandaflóa
Hræ af ungri andarnefju (Hyperoodon ampullatus) rak nýverið á land við Skeifárbás, rétt fyrir neðan Skeifárfoss í landi Ytri-Tungu.
Starfsmaður Hvalasafnsins á Húsavík fór á vettvang og staðfesti að dýrið hefði legið dautt í einhvern tíma, miðað við ástand hræjarins.
Andarnefjur eru meðalstórir tannhvalir sem geta náð tæplega 10 metra lengd. Þessi einstaklingur mældist einungis um 3,3 metrar, sem bendir til að um kálf hafi verið að ræða. Athygli vekur að andarnefjur eru fremur sjaldséðar við Ísland, þó svo að hér verði vart við þær nánast árlega. Venjulega staldra þær þó stutt við.
Sumarið í ár hefur hins vegar verið undantekning. Reglulega hefur sést til andarnefjuhóps í Skjálfandaflóa og virtist sem svo að særður kálfur væri meðal þeirra. Síðast sást til kálfsins 1. september, en hann virtist þá veikburða og með áverka sem mögulega má rekja til áreksturs við bát.
Talið er líklegt að hræið sem nú hefur rekið á land sé einmitt af þessum kálfi. Hafrannsóknarstofa hefur verið látin vita af hvalrekanum og mun starfsfólk Hvalasafnsins á Húsavík og Rannsóknarstofu HÍ fara á næstu dögumog taka sýni og mæla hvalinn.
Hnúfubak rak á land í Eyjafirði
Fyrir nokkrum dögum rak hnúfubak á land í Eyjafirði. Starfsmenn Hvalasafnsins á Húsavík fóru í vettvangsferð til að skoða dýrið, sem liggur nú neðan við bæinn Áshól, rétt sunnan við Grenivík.
Við heimsókn sína hittu starfsmenn safnsins Önnu Báru Bergvinsdóttur, bónda á Áshóli og rekstraraðila gistiheimilis á staðnum. Hún sagði að fyrst hefði hún séð hvalhræið fast á grynningum nokkuð langt frá landi, en hann hafi svo losnað á háflóði og rekið nær. Þetta er ekki í fyrsta sinn sem Anna Bára verður vitni að hvalreka á þessum slóðum – á síðasta ári þurfti hún að nota dráttarvél til að ýta hvalhræi sem rak á land á næsta bæ aftur á flot til að losna við ólyktina sem fylgir slíkum reka.
Hnúfubakurinn reyndist vera 10 metra langt kvendýr. Með aðstoð samstarfsaðila okkar hjá hvalarannsóknarsamtökunum Whale Wise tókst að bera kennsl á einstaklinginn. Hver hnúfubakur hefur einstakt mynstur af hvítum og svörtum skellum neðan á sporðblöðkunni, sem gerir vísindamönnum kleift að bera kennsl á dýrin og fylgjast með ferðum þeirra.
Hnúfubakur er ein algengasta hvalategundin sem sést í hvalaskoðunarferðum við Ísland. Þar sem þeir lyfta sporðblöðkunni oft hátt upp úr sjónum áður en þeir kafa er tiltölulega auðvelt að safna ljósmyndum í gagnabanka fyrir rannsóknir.
Þessi einstaklingur bar einkennismerkið HW-MN0104313 á vefsíðunni Happywhale og sást fyrst í Eyjafirði fyrr á þessu ári.
Samkvæmt hvalarannsakandanum og skipstjóranum Babsi Neubarth sást þessi hvalur á lífi fyrir einungis nokkrum dögum.
Nánari upplýsingar um hvalinn má finna hér: happywhale.com/individual/142095
Dánarorsök er ókunn eins og er, en engir sjáanlegir áverkar fundust á dýrinu. Hafrannsóknarstofnun hefur verið látin vita og líklegt er að starfsmenn Rannsóknarstöðvar Háskóla Íslands á Húsavík fari á næstu dögum til að taka sýni og mælingar.
20% afsláttur fyrir gesti hvalaskoðunar!
Hey, varstu að koma úr hvalaskoðun? Þá er frábært tækifæri að kíkja við hjá okkur í Hvalasafninu! Ef þú sýnir okkur miðann þinn eða staðfestingu á ferðinni færðu hvorki meira né minna en 20% afslátt af aðgangseyri.
Kíktu í heimsókn og sjáðu hvalina frá nýju sjónarhorni!
Bjarni Benediktsson breytti afstöðu sinni til afgreiðslu á umsókn Hvals hf. um hvalveiðileyfi
Samkvæmt frétt RÚV frá 8. apríl 2025 taldi Bjarni Benediktsson sig upphaflega vanhæfan til að afgreiða umsókn Hvals hf. um hvalveiðileyfi vegna tengsla við fyrirtækið. Síðar breytti hann afstöðu sinni og taldi sig hæfan til að taka ákvörðun í málinu. Þetta vakti athygli og umræður um hæfi ráðherra til að taka ákvarðanir í málum þar sem persónuleg tengsl kunna að vera til staðar.
Hvalasafnið á Húsavík hefur á síðustu vikum unnið að uppfærslu á sýningu sinni um sögu Hvalveiða á Íslandi, enda hefur sú saga verið í mikilli þróun síðustu árin. Við hvetjum fólk sem hefur áhuga á að heimsækja okkur og skoða nýju sýninguna.